Μπορούν τα GLP-1 φάρμακα και οι ενέσεις απώλειας βάρους να λύσουν το πρόβλημα εκατομμυρίων ανθρώπων; Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια νόσος και οι στατιστικές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας καταδεικνύουν το μεγάλο αυτό πρόβλημα.
Επηρεάζει σχεδόν δύο δισεκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως και αυξάνει τον κίνδυνο νοσηρότητας και πρόωρης θνησιμότητας.
Τα προγράμματα διαχείρισης βάρους μέσω αλλαγής συμπεριφοράς (BWMP) που παρέχουν υποστήριξη για την υιοθέτηση μιας δίαιτας χαμηλής ενεργειακής αξίας και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της διαχείρισης της παχυσαρκίας.
Ιστορική αναδρομή των GLP-1
Η έγκριση της λιραγλουτίδης το 2014 άνοιξε τον δρόμο για τη χρήση των GLP-1 αγωνιστών στη διαχείριση του βάρους, την οποία ενίσχυσαν σημαντικά η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη το 2021 και το 2023 αντίστοιχα.
Η διαθεσιμότητα αυτών των θεραπειών επέφερε μια παραδειγματική αλλαγή στον τρόπο που διαχειριζόμαστε τις παθήσεις που συνδέονται με την παχυσαρκία.
Πέρα από τη διαχείριση του βάρους, οι ενδείξεις τους είναι ευρείες. Συμπεριλαμβάνουν τον διαβήτη τύπου 2, τις καρδιαγγειακές παθήσεις, τη χρόνια νεφρική νόσο και την αποφρακτική άπνοια ύπνου.
Μηχανισμός δράσης των GLP-1
Τα φάρμακα GLP-1 (Ozempic, Mounjaro κ.λπ.) αποτελούν θέμα συζήτησης τελευταία για την απώλεια βάρους και τη μεταβολική υγεία.
Τα GLP-1 δεν είναι νέα φάρμακα και χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του διαβήτη. Είναι μια κατηγορία φαρμάκων που μπορούν να θεραπεύσουν την παχυσαρκία, τον διαβήτη τύπου 2 και άλλα.
Οι βασικοί τρόποι με τους οποίους δρουν τα GLP-1 για την απώλεια βάρους είναι οι εξής:
- Δρουν στον εγκέφαλο για να καταστείλουν την πείνα και να ενισχύσουν τον κορεσμό
- Μειώνουν τη δραστηριότητα του συστήματος ανταμοιβής (ντοπαμίνη, σεροτονίνη), ηρεμώντας τις εμμονικές σκέψεις σχετικά με το φαγητό και την πείνα (food noise)
- Μειώνουν τη γαστρική κένωση και τη χολική κινητικότητα
- Καταστέλλουν τις ορμόνες της πείνας που προέρχονται από το έντερο και αυξάνουν τα σήματα κορεσμού στον εγκέφαλο
- Βελτιώνουν το λιπιδαιμικό προφίλ του αίματος – αλλά το κομμάτι που απουσιάζει είναι η διατροφική υποστήριξη
Γιατί είναι σημαντική η διατροφή
Μια ολοκληρωμένη στρατηγική θεραπείας πρέπει να στοχεύει στη μείωση της παχυσαρκίας, στην άμβλυνση των επιπλοκών που σχετίζονται με την παχυσαρκία, στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, στην εξασφάλιση της ενυδάτωσης και στη μείωση των κοινών γαστρεντερικών επιδράσεων μέσω διατροφικής θεραπείας, εκπαίδευσης των ασθενών και τακτικής σωματικής άσκησης.
Επομένως, όταν η θεραπεία με GLP-1 υποστηρίζεται παράλληλα με κατάλληλη διατροφή, θα μπορούσε να μειώσει τις παρενέργειες και να διατηρήσει τη μυϊκή μάζα καθώς και την οστική πυκνότητα.
Επίσης, μέσα από την ενδεδειγμένη διατροφή μπορεί να υποστηριχθεί η λειτουργία του εντέρου και να υιοθετηθούν συνήθειες που υποστηρίζουν τη βιώσιμη απώλεια βάρους ακόμη και μετά τη διακοπή των φαρμάκων GLP-1.
Παρενέργειες από τα GLP-1
Η συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων επιφέρει συχνά παρενέργειες, ιδιαίτερα όταν η πρόσληψη τροφής είναι χαμηλή ή η ποιότητα της διατροφής είναι φτωχή:
- Ναυτία, τάση για έμετο, διαρροϊκές κενώσεις
- Η μακροχρόνια χρήση τους συχνά συνοδεύεται από απώλεια λιπώδους ιστού αλλά και μυϊκής μάζας
- Μεγάλη πιθανότητα εμφάνισης χολολιθίασης (λόγω της γρήγορης απώλειας βάρους) και δυσκοιλιότητα
- Ελλείψεις θρεπτικών συστατικών
- Παγκρεατίτιδα – αν και δεν είναι στις συχνές παρενέργειες, αποτελεί σχετικό κλινικό κίνδυνο
Ψυχικές παρενέργειες
Σε μακροχρόνια χρήση έχουν παρατηρηθεί διαταραχές στην ψυχική υγεία. Η απώλεια τροφής μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη. Σημαντική είναι η παρακολούθηση και η φροντίδα αυτών των ατόμων από μια ομάδα επιστημόνων υγείας, όπως ο γιατρός, ο διαιτολόγος και ο ψυχίατρος.
GLP-1 και επαναπρόσληψη βάρους
Σύμφωνα με μία συστηματική ανασκόπηση 37 μελετών σε 9.341 συμμετέχοντες, διαπιστώθηκε ότι τα κιλά που χάθηκαν με τα νέα φάρμακα επιστρέφουν.
Συγκεκριμένα, μετά τη διακοπή της σεμαγλουτίδης ή της τιρζεπατίδης η επαναπρόσληψη βάρους είχε κατά μέσο όρο μηνιαίο ρυθμό 0,4 kg, προβλέποντας επιστροφή στο αρχικό βάρος 1,5 χρόνο μετά τη διακοπή.
Παρά τις βελτιώσεις στα επίπεδα HbA1c, γλυκόζης νηστείας, ολικής χοληστερόλης, τριγλυκεριδίων, συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης, όλοι οι δείκτες επέστρεψαν στα αρχικά επίπεδα εντός 1,4 ετών από τη διακοπή της θεραπείας.
Η επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή των φαρμάκων ήταν ταχύτερη σε σύγκριση με όσους είχαν ακολουθήσει δομημένα προγράμματα διαχείρισης βάρους μέσω αλλαγής συμπεριφοράς (BWMP), ανεξάρτητα από το βάρος που χάθηκε κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Καταλήγοντας
Τα GLP-1 αποτελούν ένα εργαλείο αντιμετώπισης της παχυσαρκίας.
Όμως, η δομημένη και εξατομικευμένη διατροφική προσέγγιση σε συνδυασμό με τη σωματική άσκηση και γενικότερα οι συμπεριφορικές παρεμβάσεις απέναντι στο φαγητό – όπως το να μάθει το άτομο να νιώθει κορεσμό, να απολαμβάνει το φαγητό χωρίς ενοχές και να φροντίζει το σώμα του – είναι οι δεξιότητες που θα επιφέρουν τη μακροπρόθεσμη επιτυχία.
Επιστημονική υποστήριξη από το Διαιτολογικό γραφείο Ξένιας Αποστολακοπούλου
Σας απασχολεί το ζήτημα της παχυσαρκίας και χρειάζεστε έναν επαγγελματία Διαιτολόγο Διατροφολόγο για να σας καθοδηγήσει; Μπορώ να σας βοηθήσω!
Είμαι Διαιτολόγος Διατροφολόγος στη Λάρισα και μπορούμε να συνεργαστούμε όπου και αν βρίσκεστε. Θα χαρώ να σας γνωρίσω! Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου με όποιον από τους παρακάτω τρόπους σας εξυπηρετεί:
- Καλέστε με στο 2413015021
- Συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας στην ιστοσελίδα μου
- Στείλτε μου e-mail στο xeniaapost@gmail.com
